Tarım ve Orman Bakanlığı, hayvancılıkta kayıt ve takip sistemini değiştirecek Güvenli Elektronik Küpe ve İzleme Sistemi'ni (GEKİS) hayata geçiriyor. Yeni sistemle Türkiye genelindeki büyükbaş hayvanların doğumdan kesime kadar geçen yaşam sürecinin elektronik ortamda kayıt altında tutulması hedefleniyor. Uygulama Eskişehir'deki büyükbaş hayvan yetiştiricilerini de kapsayacak.
GEKİS kapsamında her büyükbaş hayvana elektronik çip bulunan özel kulak küpesi takılacak. Hayvana ilişkin bilgiler bu küpe üzerinden takip edilebilecek. Bakanlık, yeni sistemle mevcut kayıt yöntemlerinin daha hızlı ve güvenli hale getirilmesini amaçlıyor.
Yeni sistemde "Turkuaz Yeni Nesil Küpe" olarak tanımlanan küpelerde NFC çipi bulunacak. NFC özelliğine sahip cep telefonları kullanılarak hayvana ait bilgiler mobil uygulama üzerinden sorgulanabilecek. Böylece yetiştiriciler, hayvanların bilgilerine cep telefonları üzerinden ulaşabilecek.
Mevcut plastik küpelerde güneş ışığı, kirlenme ve sürtünme gibi nedenlerle zaman içerisinde okuma sorunları yaşanabildiği belirtilirken, elektronik küpe sistemiyle bu sorunların azaltılması hedefleniyor. Ayrıca sahada elle yapılan veri girişlerinden kaynaklanan hataların da en aza indirilmesi planlanıyor.
Elektronik küpenin çıkarılması halinde sisteme müdahale edildiğinin tespit edilebilmesine yönelik bir takip mekanizması da oluşturulacak. Bu uygulamayla küpeler üzerinden yapılabilecek usulsüz işlemlerin önüne geçilmesi amaçlanıyor.
GEKİS kapsamında internet bağlantısının bulunmadığı bölgeler de dikkate alındı. "Çevrimdışı Mobil Uygulama" sayesinde internet erişiminin olmadığı alanlarda doğum bildirimi, aşı bilgileri ve hastalık kayıtları gibi işlemlerin sisteme kaydedilebilmesi planlanıyor.
Sistemin bir diğer önemli bölümünü ise otomatik okuyucular oluşturacak. Hayvan satış yerleri, yol kontrol noktaları ve kesimhanelere kurulması planlanan sabit okuyucular sayesinde hayvanların küpelerinin otomatik olarak tespit edilmesi hedefleniyor.
Yeni nesil küpelerde UHF RFID çipi sayesinde uzaktan ve toplu okuma özelliği de bulunacak. Bu özellik sayesinde çok sayıda büyükbaş hayvanın bulunduğu işletmelerde, satış alanlarında, kontrol noktalarında ve kesimhanelerde hayvanların tek tek yakından okutulmasına gerek kalmadan belirli bir alandaki hayvanların tespit edilmesi mümkün olacak.
GEKİS ile hayvanların yaşam sürecinin tamamının elektronik ortamda izlenmesi amaçlanıyor. Büyükbaş hayvanların doğumuyla başlayan kayıt sürecinin, yapılan işlemler, hayvan hareketleri ve kesimhane girişine kadar devam etmesi planlanıyor.
Tarım ve Orman Bakanlığı Hayvancılık Genel Müdürlüğü tarafından yapılan açıklamada, sistem sayesinde büyükbaş hayvanların doğumdan kesime kadar bütün yaşam döngüsünün izlenebilir hale geleceği bildirildi. Manuel işlemlerin azaltılması ve sahadan merkeze daha düzenli veri aktarılması da sistemin hedefleri arasında yer alıyor.
Hayvan hastalıklarıyla mücadelede de elektronik kayıtların kullanılması planlanıyor. Oluşturulacak kayıtlar üzerinden bölgesel durumun daha hızlı belirlenebilmesi ve gerekli çalışmaların buna göre yürütülebilmesi hedefleniyor.
Sistemin uygulanması için Bakanlık tarafından 28-30 Nisan 2026 tarihlerinde "İl Sistem Sorumluları Eğitimi" düzenlendi. 81 il müdürlüğünde görev yapan veteriner hekimler ile kesimhane ve yol kontrol noktalarında görevli personelin katıldığı eğitimde sistemin çalışma biçimi ve sahadaki uygulamalar ele alındı.
GEKİS'in hayata geçirilmesiyle birlikte Eskişehir'deki büyükbaş hayvan yetiştiricileri de yeni sistem kapsamında işlem yapacak. Elektronik küpeler sayesinde hayvanların kimlik bilgilerinin cep telefonundan sorgulanması, doğum ve aşı bilgilerinin sahada kaydedilmesi, küpelerin uzaktan okunması ve hayvan hareketlerinin kontrol noktalarında elektronik olarak takip edilmesi planlanıyor.
Yeni yapıda elektronik kulak küpesi, cep telefonu, mobil uygulama, sabit okuyucular ve kontrol noktalarında kullanılan cihazların aynı sistem içerisinde çalışması hedefleniyor. Bakanlığın 81 ili kapsayan eğitim ve teknik hazırlık çalışmaları ise devam ediyor.
