Eskişehir Demirciler Esnaf ve Sanatkârlar Odası Başkanı Cemalettin Ürgüp, demir doğrama ve sıhhi tesisat sektöründe kayıt dışı çalışanların oluşturduğu haksız rekabetten çırak eksikliğine, esnaf kredilerinden faiz uygulamalarına kadar birçok konuda değerlendirmelerde bulundu. Cemalettin Ürgüp, sektörün en önemli sorunlarının başında kayıt dışı çalışma geldiğini belirterek, gençlerin mesleklere yönlendirilmesinin ve kredi sistemindeki bazı uygulamaların yeniden gözden geçirilmesinin önem taşıdığını söyledi.
Sektörde kayıt dışı çalışan kişilerin esnafı zor durumda bıraktığını ifade eden Cemalettin Ürgüp, fabrikalarda çalışan bazı ustaların mesai saatlerinin ardından kayıt dışı iş yaptığını belirtti. Bu kişilerin vergi ve diğer yasal yükümlülükleri bulunmadığı için piyasanın altında fiyat verebildiğini dile getiren Cemalettin Ürgüp, "Demir doğrama ve sıhhi tesisat sektörlerinde en büyük sorunlarımızdan biri kayıt dışı çalışanlar. Yani kaçak çalışıyorlar. Normalde fabrikalarda çalışan bazı ustalar mesai sonrasında kaçak işlere gidiyorlar. Vergi vermedikleri ve giderleri olmadığı için piyasanın çok altında fiyat sunuyorlar. Bu da esnafımız için haksız rekabet oluşturuyor." dedi.
Kayıtlı çalışan esnafın birçok gideri karşılamak zorunda olduğunu söyleyen Cemalettin Ürgüp, "Benim üyem aynı işe 10 bin lira fiyat verdiğinde bunun önemli bir kısmı vergiye, kiraya, sigortaya, Bağ-Kur'a ve işçi giderlerine gidiyor. Kayıt dışı çalışanların böyle bir yükü olmadığı için daha düşük fiyat verebiliyorlar." ifadelerini kullandı.
Kayıt dışı çalışanları ilgili kurumlara bildirdiklerini belirten Cemalettin Ürgüp, odanın yalnızca ihbarda bulunabildiğini söyledi. Cemalettin Ürgüp, "Biz bu kişileri tespit edip vergi dairesine bildiriyoruz. Ancak bizim yetkimiz sadece ihbar etmek. İşlem yapma yetkimiz yok. İlgili kurumların bu konuda daha etkin denetim yapması gerekiyor. Özellikle inşaatlarda kayıt dışı çalışan demir doğramacı ve sıhhi tesisat ustalarına sıkça rastlıyoruz." dedi.
Sektörün bir diğer önemli sorununun çırak eksikliği olduğunu dile getiren Cemalettin Ürgüp, gençlerin meslek öğrenmeye eskisi kadar ilgi göstermediğini ifade etti. Buna karşın meslek liselerine olan ilginin artmasını sevindirici bulduklarını belirten Cemalettin Ürgüp, "Bir diğer önemli sorunumuz ise çırak bulamamak. Mesleklerimize genç kazandıramıyoruz. Eskisi gibi küçük yaşta meslek öğrenen çocuk sayısı çok azaldı." diye konuştu.
Meslek liselerine yapılan başvuruların umut verdiğini söyleyen Cemalettin Ürgüp, "Sevindirici olan ise meslek liselerine ilginin artması. İnsanlar artık meslek sahibi olmanın önemini görüyor. Eskişehir Organize Sanayi Bölgesi'ndeki meslek lisesine 450-500 öğrenci alınacak. Buna rağmen yaklaşık 2 bin 500 başvuru yapılmış. Bu çok sevindirici bir gelişme." ifadelerini kullandı.
Çamlıca'da faaliyet gösteren Baksan Çıraklık Eğitim Merkezi'nin hizmet vermeye başladığını hatırlatan Cemalettin Ürgüp, buna rağmen demir doğrama ve sıhhi tesisat alanlarında çırak sayısının yeterli seviyeye ulaşmadığını söyledi. Cemalettin Ürgüp, "Çamlıca'daki Baksan Çıraklık Eğitim Merkezi de faaliyete geçti. Ancak bizim sektörlerde çırak sayısı hâlâ çok az. Demir doğrama ve sıhhi tesisat alanlarında ise yeterli çırak yetişmiyor." dedi.
Ailelerin çocuklarını ilgi ve yeteneklerine göre meslek liselerine yönlendirmesinin önem taşıdığını ifade eden Cemalettin Ürgüp, "Ailelerin çocuklarını ortaokuldan sonra yeteneklerine göre meslek liselerine yönlendirmesi gerekiyor. Eskiden çocuklar küçük yaşta bir meslek öğrenirdi. Bugün de buna yeniden önem verilmesi gerektiğini düşünüyorum." diye konuştu.
Meslek sahibi ustaların gelir durumuna da değinen Cemalettin Ürgüp, "Meslek sahibi ustalar bugün iyi gelir elde ediyor. Ben aylık 100 bin liranın altında kazanan bir usta duymadım. Bir işten 2-3 bin lira kazanabiliyorlar. Gün içinde birkaç iş yaptıklarında aylık kazançları rahatlıkla 100 bin liranın üzerine çıkıyor." ifadelerini kullandı.
Esnafın krediye ulaşabildiğini ancak uygulamalarda farklılıklar bulunduğunu belirten Cemalettin Ürgüp, Eskişehir'de dört Esnaf Kefalet Kooperatifi bulunduğunu söyledi. Cemalettin Ürgüp, "Esnafımız krediye ulaşabiliyor. Eskişehir'de dört tane Esnaf Kefalet Kooperatifi var. Devlet kredi limitini 1 milyon 500 bin liraya çıkardı. Ancak her kooperatif bu tutarı veremiyor. Bazıları 900 bin lira, bazıları 1 milyon 250 bin lira kredi kullandırıyor. Sadece iki kooperatif 1 milyon 500 bin lira verebiliyor. Aynı şehirde bu farklılığın olmaması gerektiğini düşünüyorum." dedi.
Kredi maliyetlerinin de esnaf üzerinde yük oluşturduğunu söyleyen Cemalettin Ürgüp, "Kredi faizleri de hâlâ yüksek. Üstelik masraflar ve kesintiler nedeniyle örneğin 1 milyon lira kredi çeken bir esnafın eline yaklaşık 930 bin lira geçiyor. Geri ödemesi ise yaklaşık 1 milyon 400 bin lirayı buluyor." ifadelerini kullandı.
Faiz uygulamasına ilişkin değerlendirmelerde bulunan Cemalettin Ürgüp, "Bir diğer sorun da faiz uygulaması. Devlet faizleri artırdığında eski kredilerin faizleri de yükseliyor. Ancak faizler düştüğünde aynı uygulama yapılmadı. Bu durum esnaf açısından adil değil." dedi.
Kooperatiflerin kredi verirken çeşitli belgeler talep ettiğini belirten Cemalettin Ürgüp, "Kredi kullanırken borcu yoktur yazısı, kefil ve ipotek isteniyor. Kooperatifler de kendilerini güvence altına almak zorunda. Çünkü kredi borcunu ödeyemeyenler oluyor. Buna rağmen kooperatifler esnafımıza yardımcı olmaya çalışıyor." ifadelerini kullandı.
Vergi ve SGK borçlarına ilişkin yapılandırma uygulamasının sürdüğünü belirten Cemalettin Ürgüp, "Vergi ve SGK borçları için yapılandırma uygulaması devam ediyor. Yapılandırmadan yararlanan esnaf geçici süreyle borcu yoktur yazısını alabiliyor ve kredisini kullanabiliyor. Bu uygulama ağustos ayının sonuna kadar devam edecek diye biliyoruz." dedi.