Eskişehir Lokantacılar ve Kasaplar Esnaf Odası Başkanı Bahar Bilen şu ifadeleri kullandı;
"En son fiyat güncellememiz geçen sene şubat ayında yapılmıştı. Bu sene ise 2026 yılı için tarifeler, 25 Ocak’ta Ticaret Odası Meclisi’nde güncellendi. Biz de bu tarifeye istinaden bugün hazırlıklarımızı yaptık. Yarından itibaren esnaf odalarımızda tarifelerimizi güncelleyeceğiz.
Güncelleme yapmak zorundayız, biliyorsunuz. En son bir yıl önce tarife almıştık. Bu durum bizim için oldukça zor. Bir yıl boyunca aynı fiyatlarla idare etmek, işletmeleri ayakta tutmak ve istihdam sağlamak gerçekten çok güç.
Az önce tekrar gözden geçirdim: Geçen sene domatesin fiyatı 35 liraydı, bugün 70 liralarda, hatta daha da üzerinde. Salatalık fiyatları 40 lirayken bugün pazarda 120 lira civarında. Un fiyatları 20 lira seviyesindeyken bugün 50 liralar bandına çıkmış durumda. Yağ fiyatları da aynı şekilde; 100 liradan 180 liraya yükseldi. Yani fiyatlarda neredeyse %80–%90 oranında artış var.
Buna rağmen biz, kendi fiyatlarımızı güncellerken vatandaşın alım gücünü de göz önünde bulundurarak kâr marjlarımızdan bir miktar feragat ettik. Bu nedenle, farklı yemek gruplarında %15 ile %35–%40 bandında fiyat güncellemeleri yaptık. Buna rağmen süreç oldukça zor. Önümüzdeki bir yılın tarifesini öngörmek neredeyse imkânsız. Bu durum esnaf arkadaşlarımızı ciddi şekilde zorlamaktadır.
Bunun üzerine bir de sektörümüzde son zamanlarda kontrolsüz artışlar ve çoğalmalar söz konusu. Bu durum bizi ayrıca üzmektedir. Çünkü pasta aynı pasta, ancak rızık her geçen gün küçülüyor. Bu da haksız rekabeti beraberinde getiriyor. Haksız rekabet ise sektörümüzü olumsuz yönde etkiliyor.
Bu konuyla ilgili ivedilikle bir çözüm üretilmesi gerekiyor ve bu çözümün yasalar nezdinde olması şart. Yasalar, “Kimsenin ticaretini engelleyemezsin.” diyor; ancak burada söz konusu olan insan sağlığıdır. Sektörümüze bir düzenleme ve disiplin getirilmelidir. Aksi takdirde önümüzdeki 1,5–2 yıl içinde kendi sonumuzu hazırlamış olacağız. Bu, bizim için iyi bir gidişat değil.
Bugün en ucuz çorba fiyatı 130–140 lira civarında. Çorbalarda da artış var. İşkembe gibi, katkıları olan çorbalar; tereyağı ve benzeri eklemelerle birlikte 180 lira seviyelerine çıktı. KDV ve stopaj belimizi büküyor. Online firmalar ise artık akıl almaz seviyelere ulaştı; adeta Deli Dumrul gibi. %40’lara varan komisyonlar alıyorlar ve neredeyse bizim büyük ortağımız hâline gelmiş durumdalar. Biz o paraları kazanamıyoruz; onlar aldı başını gidiyor.
Enerji maliyetleri de aynı şekilde kontrolsüz biçimde artıyor. Herkes esnafa yükleniyor ama esnaf bu vergiler ve giderler karşısında çaresiz durumda. Artık dayanacak gücü kalmadı.
Bir de işçi maliyetleri var. Zam sadece asgari ücrete gelmedi. Asgari ücret arttığında, daha yüksek yevmiyelerle çalışan ustalarımızın ücretleri de domino taşı gibi yukarıya doğru artıyor. Bu da esnafı ciddi anlamda zor duruma sokuyor. Son zamanlarda birçok işletme aile işletmesine dönüşmeye başladı. Eşini, çocuğunu, annesini ya da babasını çalıştırıyor; dışarıdan personel almamaya çalışıyor. Böyle bir evrilme söz konusu. İnsanlar çare arayışı içinde.
Kira maliyetleri de ayrı bir sorun. Enflasyon %35–%38 olarak açıklanırken kira artışları %60’lara ulaşıyor. Burada ciddi bir çelişki var. Konutlarda uygulanan %25 kira artış sınırı gibi, ticari işletmeler için de benzer bir sınırlama getirilmelidir. Çünkü kiralar gerçekten belimizi büküyor. %50–%60 oranındaki artışlar çok ciddi rakamlar. Biz bu artışları menülerimize yansıtamıyoruz. Yansıtamayınca da ağır maliyetlerle karşı karşıya kalıyoruz. Bu konuda da ivedilikle bir düzenleme yapılmalıdır."