Tarım ve Orman Bakanlığı, hayvancılıkta uzun süredir gündemde olan dijital küpe sisteminin uygulanması için önemli bir aşamaya geldi. Savunma Sanayii Başkanlığı koordinasyonunda ASELSAN tarafından geliştirilen yerli dijital küpe kullanıma hazır hale getirilirken, Güvenli Elektronik Küpe ve İzleme Sistemi'nin (GEKİS) ilk tanıtımı Kars'ta gerçekleştirildi.
İki yılı aşkın süren mühendislik, koordinasyon ve saha çalışmalarının ardından hayata geçirilen GEKİS kapsamında, büyükbaş hayvanların doğumdan kesime kadar geçen süreçlerinin dijital kimlik üzerinden takip edilmesi amaçlanıyor.
Proje sürecinde ilgili kurumların katılımıyla 46 proje gözden geçirme toplantısı gerçekleştirildi. Hazırlanan örnek dijital küpeler ise gerçek saha koşullarında test edildi.
Hayvanların bilgileri elektronik ortamda tutulacak
Yeni sistemle birlikte büyükbaş hayvanların aşıları, sağlık geçmişleri ve hareketlerinin elektronik ortamda kayıt altına alınması planlanıyor.
GEKİS'in hedefleri arasında sahte küpe kullanımının ve kayıt dışı hayvan hareketlerinin önüne geçilmesi de bulunuyor. Elektronik kayıtların hayvan hastalıklarının daha hızlı takip edilmesine katkı sağlaması bekleniyor.
Savunma Sanayii Başkanı Prof. Dr. Haluk Görgün, gıda güvenliği ve arz sürekliliğinin millî güvenliğin ayrılmaz parçaları olduğunu belirterek tarım ve hayvancılık alanında geliştirilen yerli çözümlerin Türkiye'nin üretim güvenliği ve kurumsal kapasitesi açısından önem taşıdığını ifade etti.
Dijital küpeler kopyalanamayacak
Tarım ve Orman Bakanlığı yetkililerinin verdiği bilgilere göre ASELSAN tarafından geliştirilen mikroçipli dijital küpelerin kopyalanarak başka bir hayvana takılması mümkün olmayacak.
Bu özellikle sahte küpe kullanımının önüne geçilmesi hedefleniyor. Küpelerde bulunan bilgilerin uzaktan okunabilmesi ve herhangi bir müdahaleye gerek kalmadan sisteme aktarılabilmesi planlanıyor.
Sistemin ülke genelinde yaygınlaştırılmasıyla Türkiye'deki hayvan sayısı ve hayvan hareketleri konusunda daha ayrıntılı verilere ulaşılması bekleniyor. Elektronik ortamda toplanacak verilerin hayvan hastalıklarının takibi ve aşı kayıtlarının tutulması gibi alanlarda kullanılması öngörülüyor.
Benzer sistemler farklı ülkelerde kullanılıyor
Elektronik hayvan takip sistemleri, hayvancılığın gelişmiş olduğu çeşitli ülkelerde uzun süredir uygulanıyor. Avrupa Birliği'nde hayvanların kulak küpeleriyle kayıt altına alınması 1998 yılından bu yana sürdürülürken, teknolojinin gelişmesiyle elektronik takip yöntemleri de yaygınlaştı.
ABD, Kanada, Meksika, Uruguay, Avustralya ve Yeni Zelanda gibi ülkelerde de hayvanların dijital yöntemlerle takip edilmesine yönelik sistemler kullanılıyor.
Üreticinin maliyeti merak konusu
GEKİS'in Türkiye genelinde nasıl uygulanacağı konusunda üreticilerin yanıt beklediği bazı başlıklar bulunuyor.
Üreticiler ve üretici örgütü temsilcileri, dijital küpe çalışmalarındaki denemelerin başarıyla tamamlandığını belirtirken, yeni sistemin kendilerine getireceği maliyetin açıklanmasını bekliyor.
Özellikle küçük aile işletmelerinin dijital sisteme geçiş sürecinde sağlanacak destekler merak ediliyor. Dijital küpelerin fiyatının ne olacağı, üreticilere maddi destek verilip verilmeyeceği ve küpeleme işlemlerinin Tarım İl ve İlçe Müdürlükleri tarafından yapılıp yapılmayacağı henüz netleşmiş değil.
Üretici örgütlerinin yeni sistemde üstleneceği görevler de yanıt bekleyen başlıklar arasında yer alıyor.
Sistemin ülke genelinde uygulanmasıyla hayvan varlığı, hayvan hareketleri, aşı ve sağlık kayıtlarının elektronik ortamda daha ayrıntılı şekilde takip edilmesi hedefleniyor. Dijital küpelerin üreticiye maliyeti ve geçiş sürecinde uygulanacak desteklere ilişkin ayrıntıların ise Tarım ve Orman Bakanlığı tarafından açıklanması bekleniyor.
