Salçalık domateste üretici ile fabrikalar arasındaki fiyat ve fire tartışması yeniden gündeme gelirken, kış hazırlığı yapan vatandaşların maliyeti de yükseldi. Pazarlarda ve marketlerde tarla domateslerinin kilogram fiyatı 20 ila 35 lira arasında değişirken, evde hazırlanan konserve, sos, menemen ve salçanın maliyeti geçen yıla göre arttı.

Domates üreticileri, üretim maliyetlerinin yükselmesine rağmen ürün fiyatlarının aynı oranda artmadığını belirtiyor. Fabrikaların alım sırasında uyguladığı yüksek fire oranlarının da üreticinin eline geçen miktarı düşürdüğü ifade ediliyor.

Salça üreticileri ise yaşanan sorunların ihracat tarafında da devam ettiğini belirtiyor. İhracata getirilen kısıtlamalar nedeniyle bazı pazarların kaybedildiği ve yurt dışından gelen talebin azaldığı ifade edilirken, döviz kurundaki durumun da ihracatta rekabeti zorlaştırdığı belirtiliyor.

Tarladan fabrikaya uzanan süreçte bu sorunlar yaşanırken, vatandaşların kış hazırlıkları da başladı. Domates sosu, menemen ve salça yapmak isteyenler, uygun fiyatlı ürün bulmak için pazar ve marketlerdeki fiyatları karşılaştırıyor.

Konserve yapımında kullanılan rio, sivri, yumurta ve petemek olarak adlandırılan domateslerin kilogram fiyatı 20 ila 35 lira arasında değişiyor. Bir litrelik konserve kavanozlarının fiyatı 22 ila 25 lira arasında bulunurken, bazı marketlerde indirimsiz fiyat 40 liraya kadar çıkıyor. Kavanoz kapaklarının ortalama fiyatı ise 5 lira seviyesinde.

Yaklaşık 20 kilogram domatesten 15 adet bir litrelik kavanoz konserve hazırlanabiliyor. Domates ve kavanoz giderleri üzerinden yapılan hesaplamaya göre, 20 kilogram domatesle hazırlanan kışlık ürünün maliyeti enerji ve tuz giderleri hariç 805 ila 950 lira arasında değişiyor.

Geçen yıl aynı hesaplama üzerinden maliyet 705 ila 880 lira arasında bulunuyordu. Böylece bu yıl kışlık konserve hazırlamanın temel giderlerinde de artış yaşandı.

Türkiye'de domates üretiminin geçmişi 1720'li yıllara, Lale Devri dönemine kadar uzanıyor. Zaman içerisinde üretimin yaygınlaşmasıyla domates, Türkiye'nin önemli tarım ürünlerinden biri haline geldi.

Türkiye bugün yaklaşık 13 milyon tonluk domates üretimiyle dünyada önemli üreticiler arasında yer alıyor. Çin yaklaşık 68 milyon tonluk üretimle ilk sırada bulunurken, Hindistan'ın domates üretimi de 20 milyon tonun üzerinde.

Üretilen domateslerin bir bölümü taze olarak tüketilirken önemli bir kısmı salça, sos, menemen ve konserve yapımında kullanılıyor. Özellikle kış hazırlıklarında uzun tarla domatesleri tercih edilirken, domatesin yanında biber de evlerde yapılan kışlık ürünlerin başında geliyor.

Üretici fiyatları ile fabrika alımları arasındaki tartışmalar sürerken, pazarlardaki fiyatlar da kış hazırlığı yapan vatandaşların bütçesini doğrudan etkiliyor.