Kripto varlık işlemlerine yönelik yeni bir vergi düzenlemesi Meclis gündemine geldi. Teklifle birlikte Gider Vergileri Kanunu'nda değişikliğe gidilerek "kripto varlık işlem vergisi" adı altında yeni bir vergi uygulanması öngörülüyor. Düzenleme kabul edilirse, kripto varlık hizmet sağlayıcıları tarafından yapılan ya da aracılık edilen satış ve transfer işlemleri bu vergiye tabi olacak.
Hazırlanan teklife göre vergi, kripto varlığın satılması ya da başka bir yere aktarılması anında doğacak. Verginin sorumlusu ise işlemi gerçekleştiren ya da aracılık eden kripto varlık hizmet sağlayıcıları olacak. Vergi oranı, satış tutarı ya da transfer anındaki piyasa değeri üzerinden on binde 3 olarak uygulanacak. Bu tutar hesaplanırken gider ya da başka bir vergi adı altında herhangi bir indirim yapılamayacak.
Bir ay içinde yapılan işlemler için hesaplanan kripto varlık işlem vergisi, izleyen ayın 15'inci günü akşamına kadar, hizmet sağlayıcının bağlı bulunduğu vergi dairesine bildirilecek ve aynı süre içinde ödenecek. Uygulamada kripto varlık, cüzdan ve platform gibi kavramlar için Sermaye Piyasası Kanunu'ndaki tanımlar esas alınacak.
Teklifte, belirlenen on binde 3 oranındaki verginin her işlem türü için ayrı ayrı ya da birlikte sıfıra kadar indirilebilmesi ya da 5 katına kadar artırılabilmesi konusunda Cumhurbaşkanına yetki veriliyor. Düzenlemenin nasıl uygulanacağına ilişkin kuralları belirleme yetkisi ise Hazine ve Maliye Bakanlığına ait olacak. Bu hüküm, düzenlemenin yayım tarihinden itibaren ikinci ayın başında yürürlüğe girecek.
Gelir Vergisi Kanunu'nda da değişiklik öngörülüyor. Buna göre her türlü şans ve bahis oyunlarına ilişkin ilan ve reklam giderleri, gelir vergisi mükelleflerinin ticari kazancının hesaplanmasında gider olarak kabul edilmeyecek.
Kripto varlıklardan elde edilen gelirlerin vergilendirilmesi amacıyla da yeni kurallar getiriliyor. Kripto varlıkların elden çıkarılmasından doğan kazançların değer artışı kazancı kapsamına alınması planlanıyor. Ticari işletmeye dahil edilen kripto varlıkların satışından elde edilen kazançlar ise ticari kazanç sayılacak. Bu düzenlemeler de yayım tarihinden itibaren ikinci ayın başında yürürlüğe girecek.
Teklifle Gelir Vergisi Kanunu'na "Kripto varlıkların vergilendirilmesi" başlıklı yeni bir madde eklenecek. Buna göre Sermaye Piyasası Kanunu'na tabi platformlarda yapılan kripto varlık işlemlerinden elde edilen kazançlar üzerinden, platformlar tarafından üçer aylık dönemler halinde yüzde 10 oranında vergi kesintisi yapılacak.
Geliri elde eden kişinin gerçek ya da tüzel kişi olması, tam ya da dar mükellef sayılması, vergiye tabi olup olmaması ya da kazancın istisna kapsamında bulunması bu kesintiyi etkilemeyecek. Platformlar, belirlenen oranda kesinti yapmakla yükümlü olacak.
Aynı kripto varlıktan farklı tarihlerde alım yapıldıktan sonra bir kısmının satılması durumunda, ilk alınan varlığın önce satılmış sayılacağı yöntem esas alınacak. Bu yöntemle kesintiye esas alınacak alış bedeli belirlenecek. Alım ve satım sırasında ödenen komisyonlar ile işlem vergisi de hesaplama sırasında dikkate alınacak.
Aynı tür kripto varlık için aynı dönem içinde birden fazla alım satım yapılırsa, bu işlemler tek bir işlem gibi kabul edilerek kesinti yapılacak. Aynı tür kripto varlık alım satımından doğan zararlar ise takvim yılı içinde kalmak şartıyla sonraki dönemlerde hesaplanan tutardan düşülebilecek.
Kripto varlık sahibinin varlıklarını başka bir platforma aktarması halinde, alış bedeli ve alış tarihi yeni platforma bildirilecek. Bir kripto varlığın platforma ilk kez transfer edilmesi durumunda ise alış bedeli, belgeyle ispat edilmesi şartıyla, varlık sahibinin beyanına göre esas alınacak.
Bu düzenleme kapsamında kesinti yapılan kazançlar için gerçek kişiler yıllık ya da ayrı bir beyanname vermeyecek. Dar mükellef kurumlar da özel beyanname sunmayacak. Gerçek kişilerin diğer gelirleri nedeniyle verecekleri yıllık beyannamelere bu kazançlar dahil edilmeyecek. Ticari faaliyet kapsamında elde edilen gelirler ise ticari kazanç hükümlerine göre hesaplanacak. Kesinti yoluyla ödenen vergiler, yıllık beyannamede hesaplanan vergiden düşülebilecek.
Sermaye Piyasası Kanunu'na tabi platformlar dışında yapılan kripto varlık işlemlerinden elde edilen gelirler ise yıllık gelir vergisi beyannamesiyle bildirilecek. Bu işlemlerden doğan zararlar yalnızca yine kripto varlıklardan elde edilen kazançlardan düşülebilecek.
Kripto varlık alım satımına aracılık edenler, ellerinde bulunan ya da kendilerine iletilen bilgi ve belgeler çerçevesinde yapılacak vergi işlemlerinden sorumlu tutulacak. Bilgilerin eksik ya da yanlış olması nedeniyle eksik bildirim yapılması halinde gerekli vergi işlemi, bildirimi yapan kişi adına gerçekleştirilecek.
Platformlar, kestikleri vergileri, Hazine ve Maliye Bakanlığınca belirlenecek bir beyanname ile kesinti dönemini izleyen ayın 26'ncı günü akşamına kadar bağlı oldukları vergi dairesine bildirecek ve aynı süre içinde ödeyecek.
Düzenlemede yer alan "kripto varlık", "cüzdan" ve "platform" kavramları, Sermaye Piyasası Kanunu'nda yapılan tanımları ifade edecek. Cumhurbaşkanına, yüzde 10 olarak belirlenen kesinti oranını kazanç türüne, kripto varlık türüne, elde tutulma süresine, ihraç ya da edinme tarihine, ihraç edenlere, geliri elde edenlere ve cüzdan türlerine göre ayrı ayrı ya da birlikte sıfıra kadar indirme ya da bir katına kadar artırma yetkisi verilecek. Uygulamaya ilişkin usul ve esasları belirleme yetkisi ise Hazine ve Maliye Bakanlığına ait olacak.
Söz konusu hükümler, düzenlemenin Resmi Gazete'de yayımlanmasını izleyen ikinci ayın başında yürürlüğe girecek.