Türkiye'de de kullanımı hızla artan GLP-1 grubu zayıflama iğneleriyle ilgili yeni bilimsel araştırmalar dikkat çekici sonuçlar ortaya koydu. Uzmanlar, bu ilaçların yalnızca iştahı baskılayarak kilo kaybını desteklemekle kalmayıp beyin işleyişi üzerinde de değişikliklere neden olabileceğini değerlendiriyor.
İlk olarak tip 2 diyabet tedavisinde kullanılmaya başlanan ve daha sonra kilo kontrolü amacıyla yaygınlaşan Ozempic ve benzeri GLP-1 grubu ilaçların, beynin bazı sinir ağlarını etkileyebileceğine ilişkin bulgular bilim dünyasında tartışılmaya başlandı. Araştırmacılar, bu değişimlerin uzun vadeli sonuçlarının ise henüz netleşmediğini belirtiyor.
Colorado Üniversitesi Anschutz Tıp Kampüsü'nde yürütülen çalışmada, hormonal sorunları bulunan genç kadınlar ve ergenlik çağındaki bireylerin tedavi öncesi ve sonrası beyin görüntüleri karşılaştırıldı. İncelemelerde birkaç ay içerisinde beynin bazı önemli sinir ağlarında belirgin değişiklikler meydana geldiği tespit edildi.
Araştırmanın yürütücülerinden Allison Shapiro, özellikle dikkatin yönlendirilmesi ve çevreden gelen bilgilerin önem sırasına göre değerlendirilmesini sağlayan "salience network" adı verilen beyin ağındaki bağlantıların güçlendiğini açıkladı. Shapiro, elde edilen bulguların kesin sonuç olarak değerlendirilmemesi gerektiğini, daha uzun süreli araştırmalara ihtiyaç bulunduğunu vurguladı.
Bilim insanları, GLP-1 ilaçlarının beyni iki farklı mekanizmayla etkileyebileceğini düşünüyor. İlk ihtimale göre ilaçların etken maddeleri kan-beyin bariyerini aşarak doğrudan sinir hücrelerindeki reseptörlere bağlanıyor. Diğer ihtimale göre ise metabolizmanın düzelmesi ve iltihaplanmanın azalması sayesinde beyin dolaylı olarak yeniden yapılanıyor.
Uzmanlara göre her iki mekanizma da aynı anda etkili olabilir. Özellikle beynin ödül ve bağımlılık sistemiyle ilişkili bölgelerinde meydana gelen değişimlerin ilerleyen yıllarda farklı tedavi alanlarına da ışık tutabileceği değerlendiriliyor.
Öte yandan bazı kullanıcıların sosyal medya paylaşımları ve klinik geri bildirimlerinde, daha önce keyif aldıkları hobilerden uzaklaştıkları, motivasyon kaybı yaşadıkları ve günlük aktivitelerden daha az zevk aldıkları yönünde ifadeler yer alıyor. Bazı kullanıcılar ise cinsel istekte azalma yaşadıklarını belirtiyor.
Uzmanlar, kısa sürede etkili kilo kaybı sağlayabilen GLP-1 grubu ilaçların beyin yapısı ve psikolojisi üzerindeki uzun vadeli etkilerinin henüz tam olarak bilinmediğini, bu nedenle bilimsel araştırmaların devam ettiğini ifade ediyor.
